Bulletin of the Ithacan Historical Society
Επετηρίδα της Ιστορικής Εταιρείας της Ιθάκης
The Bulletin (or BIHS) is published each year by the Ithacan Historical Society. It publishes articles, reviews and notes relating to the history of Ithaca and its region, from antiquity to the recent past, and provides a report of activities of the Society during the previous year.
vol. 2 (2024)
View previous volumes:
On Homer’s Ithaca
-
Introductory note: In the summer of 2007 Robert and Dina McCabe and their daughter Anne kindly invited my wife and me to join them in a voyage to and around Ithaca and Kefalonia. Well equipped with texts, including Homer and Strabo, and with binoculars, maps, charts and cameras, we proposed to test hypotheses purporting to show that modern Ithaca (Ἰθάκη or Θιάκη) was not the island of Odysseus since, so it had been claimed, the hero lived elsewhere — for example in Kefalonia or in Leukas (Lefkas or Lefkada). We visited many parts of Ithaca and Kefalonia, and subsequently lectures were given by me in England, Ireland and the United States with the title Ulixes redux: why the island called Ithaki today is Homer’s Ithaca. The purpose of this brief essay is to assure readers that the Ithaki (Ithaca, Ἰθάκη or Θιάκη) illustrated here by Mr McCabe’s fine photographs is indeed the island home of the heroic son of Laertes. (September 2012)
This essay is published with permission from the Huxley family.
Pseudoarchaeology in the Post-Truth era: The search for Homeric Ithaca
[Η ψευδοαρχαιολογία στην εποχή της μετα-αλήθειας: Η αναζήτηση της ομηρικής Ιθάκης]
-
This article explores the relationship between professional archaeology and forms of serious research that can be construed as pseudoarchaeology. It focusses on the case study of Homeric Ithaca, which touches on the origins of classical archaeology. It asks how academics should deal with pseudoarchaeology in an age when scientific knowledge is openly questioned. Rather than ignore or ridicule serious, informed attempts at research into subjects like Homeric Ithaca, professional archaeologists should explain better why they do not consider a text such as the Odyssey a suitable source to provide meaning to material remains.
-
Το άρθρο αυτό διερευνά τη σχέση μεταξύ της επαγγελματικής αρχαιολογίας και των μορφών σοβαρής έρευνας που μπορούν να ερμηνευθούν ως ψευδοαρχαιολογία. Επικεντρώνεται στη μελέτη περίπτωσης της ομηρικής Ιθάκης, η οποία αγγίζει τις απαρχές της κλασικής αρχαιολογίας. Διερωτάται πώς πρέπει να αντιμετωπίσουν οι ακαδημαϊκοί την ψευδοαρχαιολογία σε μια εποχή όπου η επιστημονική γνώση αμφισβητείται ανοιχτά. Αντί να αγνοούν ή να γελοιοποιούν σοβαρές, τεκμηριωμένες προσπάθειες έρευνας σε θέματα όπως η Ομηρική Ιθάκη, οι επαγγελματίες αρχαιολόγοι θα πρέπει να εξηγήσουν καλύτερα γιατί δεν θεωρούν ένα κείμενο όπως η Οδύσσεια κατάλληλη πηγή για να δώσουν νόημα στα υλικά κατάλοιπα.
Τα αρχαιολογικά μουσεία της Ιθάκης
-
The archaeological museums of Ithaca
This article traces the history of the establishment of archaeological museums in Ithaca during the interwar period, first at Stavros in 1932–33 and later at Vathy. The planning of the museums and the selection of the exhibits is traced through unpublished documents from the ministerial archives. These documents are discussed with reference to the broader political context and to contemporary trends in antiquities policy.
-
Το άρθρο αυτό παρακολουθεί την ιστορία της ίδρυσης αρχαιολογικών μουσείων στην Ιθάκη κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου, πρώτα στον Σταυρό το 1932–33 και αργότερα στο Βαθύ. Ο σχεδιασμός των μουσείων και η επιλογή των εκθεμάτων ανιχνεύεται μέσα από ανέκδοτα έγγραφα από τα υπηρεσιακά αρχεία. Τα έγγραφα αυτά αναλύονται με αναφορά στο ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο και στις σύγχρονες τάσεις της αρχαιολογικής πολιτικής.
Ληξιαρχικά κατάστιχα της βενετικής Ιθάκης: Ενορία Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου στα Πεταλάτα (1751–1791)
-
Church registers of Venetian Ithaca: The Parish of St John the Theologian at Petalata (1751–1791)
In the archival series ‘Church Registers’ of the Archive of Ithaca there are 612 registers, books and bundles from 37 parishes of Ithaca, Kalamos and Kastos, covering a period of almost two centuries (1748–1933). Of these, 20 are from the Venetian period (1748 onwards). This article publishes the only register of the parish of St. John the Theologian of Petalata, Perachori, which covers the period 1751–1791. The 20 folios of the register contain 126 entries (76 baptisms, 17 marriages and 33 funerals), in which 331 persons are listed. These deeds provide information on genders, ages, names, surnames, interpersonal relationships, social classes, professions and immigration, providing a fragmentary but quite satisfactory picture of the society of Ithaca in the second half of the eighteenth century.
-
Στη σειρά «Ληξιαρχικά Ναών» του Αρχείου της Ιθάκης φυλάσσονται 612 ληξιαρχικά κατάστιχα, βιβλία και δέσμες από 37 ενορίες της Ιθάκης, του Καλάμου και του Καστού, τα οποία καλύπτουν χρονικά μια περίοδο σχεδόν δύο αιώνων (1748–1933). Από αυτά τα 20 αφορούν και τη βενετική περίοδο (1748 και εξής). Στο παρόν άρθρο εκδίδεται το μοναδικό ληξιαρχικό κατάστιχο της ενορίας του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου των Πεταλάτων Περαχωρίου, το οποίο καλύπτει την περίοδο 1751–1791. Στα 20 φύλλα του καταστίχου είναι καταχωρημένες 126 πράξεις (76 βαφτιστικές, 17 γαμήλιες και 33 αποβιωτήριες), στις οποίες εμφανίζονται 331 άτομα. Μέσα από αυτές τις πράξεις πληροφορούμαστε για τα φύλα, τις ηλικίες, τα ονόματα, τα επίθετα, τις διαπροσωπικές σχέσεις, την κοινωνική διαστρωμάτωση, τα επαγγέλματα και τη μετανάστευση, αποκομίζοντας μια αποσπασματική αλλά αρκετά ικανοποιητική εικόνα της κοινωνίας της Ιθάκης του δευτέρου μισού του δεκάτου ογδόου αιώνα.
The ‘primates’ of Venetian Ithaca: A first sketch of the local administration with a list of sindici (1649–1796)
-
This article attempts a reconstruction of the system of local government in Ithaca during three centuries of Venetian rule (1500–1797), based on unpublished documents from the state archives of the island. While the island’s governor was sent from Cephalonia, several offices of the local administration were filled by Ithacesians who were appointed each year by the Venetians. These officeholders undertook daily bureaucratic functions, maintained the public order, oversaw the ports to protect from seaborne disease, and kept watch of the coasts. The highest of these officers, the handful of sindici elected from the three main towns Vathy, Anogi and Exogi, were invariably prominent figures in the island’s society. The documents allow us to trace ongoing tensions between the Ithacesians, their Cephalonian governor, and the higher Venetian administrators over the right of government in Ithaca. Between the sixteenth and eighteenth centuries the Ithacesians made several petitions for the increase of local participation, leading to several reforms expanding the involvement of Ithacesians and culminating with the establishment of a deliberative body on the island in the last years of Venetian rule. The article is accompanied by a list names of sindici from 1649 to 1796, which reveals the dominance of the three towns by a small number of powerful clans.
-
Οι «προεστοί» της βενετικής Ιθάκης: ένα σκιαγράφημα της τοπικής διοίκησης μαζί με έναν κατάλογο των συνδίκων (1649–1796)
Το παρόν άρθρο επιχειρεί μια αναπαράσταση του συστήματος τοπικής διοίκησης στην Ιθάκη κατά την διάρκεια τριών αιώνων βενετικής κυριαρχίας (1500–1797), βάσει ανέκδοτων εγγράφων από τα κρατικά αρχεία του νησιού. Ενώ ο κυβερνήτης του νησιού ερχόταν από την Κεφαλονιά, πολλά αξιώματα της τοπικής διοίκησης τα κατείχαν Ιθακήσιοι που διορίζονταν κάθε χρόνο από τους Βενετούς. Αυτοί οι αξιωματούχοι αναλάμβαναν καθημερινά γραφειοκρατικά καθήκοντα, διατηρούσαν την δημόσια τάξη, επέβλεπαν τα λιμάνια για την προστασία από τις ασθένειες της θάλασσας και επιτηρούσαν τις ακτές. Οι ανώτεροι από αυτούς τους αξιωματούχους, η ολιγάριθμη ομάδα τωνσυνδίκων (sindici) που εκλέγονταν από τα τρία κύρια χωριά Βαθύ, Ανωγή και Εξωγή, ήταν πάντοτε επιφανείς προσωπικότητες της κοινωνίας του νησιού. Τα έγγραφα μας επιτρέπουν να εντοπίσουμε τις συνεχιζόμενες εντάσεις μεταξύ των Ιθακησίων, του κεφαλονίτη κυβερνήτη τους και των ανώτερων βενετών αξιωματούχων σχετικά με το δικαίωμα της διακυβέρνησης της Ιθάκης. Μεταξύ του δέκατου έκτου και του δέκατου όγδοου αιώνα οι Ιθακήσιοι υπέβαλαν αρκετές αιτήσεις για την αύξηση της συμμετοχής του τοπικού πληθυσμού, οι οποίες οδήγησαν σε διάφορες μεταρρυθμίσεις που διεύρυναν την συμμετοχή των Ιθακησίων και κορυφώθηκαν με την σύσταση ενός διαβουλευτικού σώματος στο νησί κατά τα τελευταία χρόνια της βενετικής κυριαρχίας. Το άρθρο συνοδεύεται από έναν κατάλογο ονομάτων των συνδίκων από το 1649 έως το 1796, ο οποίος φανερώνει την κυριαρχία των τριών χωριών από έναν μικρό αριθμό ισχυρών οικογενειών.
Το «Λίμπρο ντ’ Όρο» της Ιθάκης του έτους 1799: Μια πρώτη παρουσίαση
-
The Ithacan ‘Libro d’Oro’ of 1799: A preliminary presentation
This paper presents a transcription and photographic reproduction of a manuscript of the Archives of Ithaca which contains lists of Ithacan names dated 31 July 1799. An examination of the historical context in which this manuscript was produced allows the conclusion that it is the ‘Libro d’Oro’ of Ithaca in the year 1799, corresponding to those of Cephalonia and Paxos. If we take into account the existence of the already published ‘Libro d’Oro’ of Ithaca of 1803, then we are in the interesting position of having available two similar documents from the same island. Such an identification allows for a discussion of the ways in which the local elite of Ithaca emerged and came to establish itself in a small island society. How did this elite manage to realise its institutional existence? Were the historical conditions favourable? In what ways did it proclaim its particular local identity? These are the main questions that concern this preliminary presentation.
-
Στο άρθρο αυτό παρουσιάζεται σε μεταγραφή και σε φωτογραφική αποτύπωση ένας κώδικας του Αρχείου Ιθάκης, ο οποίος φέρει καταλόγους ονομάτων Ιθακησίων με ημερομηνία 31 Ιουλίου 1799. Η εξέταση του ιστορικού πλαισίου στο οποίο παρήχθη ο κώδικας αυτός επιτρέπει το συμπέρασμα πως πρόκειται για το «Λίμπρο ντ’ Όρο» της Ιθάκης του έτους 1799, αντίστοιχο με εκείνα της Κεφαλονιάς και των Παξών. Αν ληφθεί υπόψη και η ύπαρξη του ήδη εκδεδομένου Λίμπρο ντ’ Όρο της Ιθάκης του 1803, τότε βρισκόμαστε στην ενδιαφέρουσα θέση να έχουμε διαθέσιμα δύο ανάλογα ντοκουμέντα από το ίδιο νησί. Μια τέτοια ταύτιση επιτρέπει μια συζήτηση για τους τρόπους με τους οποίους η τοπική ελίτ της Ιθάκης αναδείχθηκε κι έφθασε να εδραιωθεί σε μια μικρή νησιωτική κοινωνία. Πως αυτή η ελίτ κατάφερε να πραγματοποιήσει τη θεσμική της υπόσταση; Ήταν οι ιστορικές συνθήκες ευνοϊκές; Με ποιους τρόπους διακήρυττε την ιδιαίτερη τοπική της ταυτότητα; Αυτά είναι τα κύρια ερωτήματα που απασχολούν την παρούσα πρώτη παρουσίαση.
The ‘Secret Census’ of 1916 and South Australia’s Ithacans: A Reflection
-
This reflection explores the 1916 ‘secret census’ of Greeks in South Australia — a unique event in the history of migrant monitoring which included the cataloguing of every Greek in Australia by local police on behalf of the Special Intelligence Bureau. The census was conducted due to questions of loyalty during WWI, despite Greece being a neutral country at this point. However, it was no doubt imbued with anti-migrant and xenophobic sentiments. This paper takes South Australia as a case study, and in particular, the small Ithacan community that existed and can be analysed through the rich ‘secret census’ data.
-
Η «Μυστική Απογραφή» του 1916 και οι Ιθακήσιοι της Νότιας Αυστραλίας: Παρατηρήσεις
Αυτή η ανακοίνωση διερευνά τη «μυστική απογραφή» των Ελλήνων της Νότιας Αυστραλίας το 1916 — ένα μοναδικό γεγονός στην ιστορία της παρακολούθησης των μεταναστών, το οποίο περιελάμβανε την καταγραφή κάθε Έλληνα στην Αυστραλία από την τοπική αστυνομία για λογαριασμό του Ειδικού Γραφείου Πληροφοριών. Η απογραφή πραγματοποιήθηκε λόγω αμφιβολιών αφοσίωσης κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα ήταν ουδέτερη χώρα σε αυτό το σημείο. Ωστόσο, ήταν αναμφίβολα διαποτισμένη από αντιμεταναστευτικά και ξενοφοβικά αισθήματα. Η παρούσα εργασία λαμβάνει ως μελέτη περίπτωσης τη Νότια Αυστραλία και ειδικότερα τη μικρή ιθακήσια κοινότητα που υπήρχε και μπορεί να αναλυθεί μέσα από τα πλούσια δεδομένα της «μυστικής απογραφής».
Report of Activities (2024)
Bulletin of the Ithacan Historical Society — Επετηρίδα της Ιστορικής Εταιρείας της Ιθάκης
ISSN: 2982-0650 (Print)
ISSN: 2981-9806 (Online)
The Bulletin (or BIHS) is published each year by the Ithacan Historical Society. It publishes articles, reviews and notes relating to the history of Ithaca and its region, from antiquity to the recent past, and provides a report of activities of the Society during the previous year.
The Bulletin welcomes contributions from authors in English or Greek. Guidelines for contributors are available here.